Na obszycia dobrze sprawdza się elastyczna skóra o grubości od 0,8 mm do 1,2 mm. Wybór tego konkretnego przedziału wynika z mechaniki pracy materiału podczas jego zaginania i formowania. Termin „obszycie” w rzemiośle kaletniczym obejmuje szerokie spektrum działań: od wykańczania surowych krawędzi toreb za pomocą skórzanej lamówki, przez owijanie rączek w teczkach, aż po renowację kierownic samochodowych. W każdym z tych przypadków materiał musi ściśle przylegać do podłoża, poddawać się naciąganiu i nie tworzyć nieestetycznych zgrubień na załamaniach. Użycie niewłaściwego, zbyt sztywnego płata zrujnuje proporcje projektu i drastycznie utrudni prowadzenie równego szwu. Dobór odpowiedniego błamu to fundament, od którego zależy nie tylko wygląd, ale i trwałość gotowego wyrobu.
Jaka grubość skóry na obszycia
Grubość materiału to kluczowy parametr przy planowaniu obszyć. Optymalny zakres wynosi od 0,8 mm do 1,2 mm, jednak dokładny wybór zależy od specyfiki konkretnego elementu. Musisz pamiętać o prostej matematyce kaletniczej: skóra użyta jako lamówka na krawędzi jest składana na pół. Jeśli użyjesz paska o grubości 1,0 mm do obszycia brzegu torby wykonanej ze skóry 2,0 mm, łączna grubość całego „kanapkowego” układu wyniesie 4,0 mm. To grubość, którą z powodzeniem przebijesz wybijakiem ściegowym o rozstawie 4 mm lub 5 mm, zachowując estetykę ściegu ręcznego.
Skóry cieńsze, w przedziale 0,5 mm do 0,7 mm, bywają kuszące ze względu na swoją dużą miękkość i łatwość układania. Niestety, w rękach początkującego kaletnika niosą ze sobą spore ryzyko. Przy mocnym zaciąganiu nici (szczególnie cienkich, wytrzymałych nici poliestrowych woskowanych, takich jak Slam) bardzo łatwo o przecięcie lica. Cienki materiał ma również mniejszą odporność na przecieranie, co dyskwalifikuje go w miejscach narażonych na ciągły kontakt z dłońmi, takich jak rączki toreb czy kierownice.
Z kolei materiał o grubości powyżej 1,5 mm stwarza ogromne problemy konstrukcyjne. Wyobraź sobie próbę złożenia grubego kartonu w pół — dokładnie tak zachowa się zbyt gruba skóra na krawędzi. Będzie stawiać opór, sprężynować i odklejać się na łukach. Aby poprawnie wykończyć brzeg takim materiałem, konieczne staje się radykalne ścienianie krawędzi (skiving), co wymaga dużej wprawy w operowaniu głowiarzem lub nożem francuskim. Dla zaawansowanego rzemieślnika ścienienie pasa skóry z 1,5 mm do 0,8 mm na samych brzegach to rutyna, ale dla osoby stawiającej pierwsze kroki to prosta droga do zniszczenia materiału. Dlatego na start celuj w gotowe grubości rzędu 1,0 mm.
Jaki rodzaj garbowania — roślinne vs chromowe
Kwestia garbowania w przypadku obszyć dzieli projekty na dwie odrębne kategorie. Zarówno skóra garbowana roślinnie, jak i chromowo znajdzie tu swoje zastosowanie, ale ich właściwości determinują zupełnie inne techniki pracy.
Skóra garbowana chromowo to częsty wybór do obszywania kierownic, gałek zmiany biegów oraz tworzenia lamówek w miękkich torbach typu worek. Proces garbowania solami chromu sprawia, że materiał jest bardzo miękki, ciągliwy i odporny na działanie wilgoci oraz potu. Ta elastyczność pozwala na idealne naciągnięcie skóry na skomplikowanych, trójwymiarowych krzywiznach. Musisz jednak pamiętać o kluczowych ograniczeniach chromówki. Tego materiału nie da się wygładzić na krawędziach za pomocą drewnianej polerki (wood slicker) i preparatu Tokonole. Krawędzie chromówki zawsze pozostaną włókniste. Dlatego przy tworzeniu lamówek z tego materiału stosuje się technikę zawijania brzegów do środka (tzw. brzegi podwinięte), aby ukryć surowy przekrój, albo maluje się je gęstą farbą krawędziową. Chromówki nie można również barwić w domowej pracowni farbami typu Fiebing's Pro Dye — kupujesz ją już w docelowym kolorze.
Skóra garbowana roślinnie to domena klasycznego, sztywnego kaletnictwa. Dobrze sprawdza się do obszywania krawędzi w teczkach, neseserach i usztywnianych aktówkach. Jej dużą zaletą jest możliwość formowania na mokro. Jeśli musisz poprowadzić lamówkę po ostrym łuku, wystarczy delikatnie zwilżyć roślinny pasek skóry wodą, ułożyć go na krawędzi i poczekać do wyschnięcia. Materiał zapamięta nadany mu kształt. Co więcej, surowe brzegi takiej lamówki możesz estetycznie wykończyć. Wystarczy lekko zebrać ranty fazownikiem (edge beveler w rozmiarze #0 lub #1), a następnie nałożyć Tokonole i wypolerować. Skóry roślinne naturalne możesz dowolnie barwić farbami alkoholowymi lub wodnymi. Pamiętaj jednak, że jeśli kupisz skórę roślinną już wykończoną w kolorze (np. z warstwą wosków lub lakierów na licu), nie przyjmie ona dodatkowych farb — pozostaje Ci jedynie praca nad wykończeniem krawędzi.
Na co zwrócić uwagę
Proces obszywania wymaga precyzji i uwzględnienia kilku detali, które bezpośrednio wpływają na jakość pracy. Zanim przystąpisz do cięcia i szycia, przeanalizuj poniższe aspekty.
Po pierwsze, sprawdź kierunek ciągliwości materiału. Skóra naturalna nie jest jednorodna. Rozciąga się znacznie mocniej w kierunku prostopadłym do linii grzbietu zwierzęcia niż wzdłuż niej. Wycinając długi pas na lamówkę lub oplot kierownicy, musisz zdecydować, czy potrzebujesz materiału, który łatwo się naciągnie (wtedy tnij w poprzek), czy takiego, który zachowa stabilność wymiarową (tnij wzdłuż grzbietu). Błąd na tym etapie sprawi, że lamówka będzie się marszczyć na prostych odcinkach lub nie podda się na łukach.
Po drugie, przygotowanie brzegów. Nawet przy cienkiej skórze 0,8 mm, zagięcie jej na krawędzi tworzy podwójną warstwę. Aby uniknąć topornego wyglądu, rzemieślnicy ścieniają (fazują) same brzegi paska od strony mizdry. Dzięki temu środek lamówki, który owija krawędź główną, ma pełną grubość i wytrzymałość, a brzegi, przez które przechodzi ścieg siodlarski, płynnie wtapiają się w lico głównego elementu. Do tego zadania niezbędny jest ostry nóż do ścieniania lub precyzyjny głowiarz.
Po trzecie, dobór chemii montażowej. Skóra na obszyciach cały czas pracuje. Użycie twardego, krystalizującego kleju spowoduje, że przy pierwszym mocniejszym zgięciu torby usłyszysz trzask pękającej spoiny. Do wklejania lamówek i podklejania oplotów stosuj wyłącznie elastyczne kleje kontaktowe, dedykowane do skóry. Nakładaj bardzo cienką warstwę na obie powierzchnie, odczekaj do odparowania rozpuszczalnika i mocno dociśnij.
Po czwarte, rozstaw wybijaków i dobór nici. Obszycia, ze względu na swoją delikatność, wymagają subtelniejszych narzędzi. Wybijaki ściegowe o rozstawie 3 mm lub 4 mm to standard w tego typu pracach. Zbyt szeroki rozstaw (np. 6 mm) sprawi, że cienka skóra lamówki będzie odstawać między poszczególnymi otworami. Do gęstego ściegu dobierz odpowiednio cienką nić — poliestrowa nić woskowana o grubości 0,6 mm będzie w sam raz. Zapewni mocne trzymanie, ale nie przytłoczy wizualnie wąskiego paska skóry.
Polecane skóry z naszej oferty
Wybierając materiał do obszyć z asortymentu naszego sklepu, warto kierować się specyfiką planowanego wyrobu. Oferujemy różne warianty, które sprostają wymaganiom zarówno miękkich, jak i sztywnych konstrukcji.
Do klasycznych, sztywnych lamówek w projektach z garbunku roślinnego dobrze nadaje się cienki blank bydlęcy o grubości około 1,0 mm. Jest to skóra zwarta, która dobrze trzyma kształt po uformowaniu na mokro i pozwala na gładkie wykończenie krawędzi. Jeśli planujesz barwienie, wybierz blank naturalny, który chętnie przyjmuje pigmenty.
Jeśli szukasz materiału o wyjątkowej estetyce, nasza flagowa skóra Maya w cieńszych wariantach również sprawdzi się jako element wykończeniowy. Ma ona już wykończone, matowe lico z charakterystycznym przetarciem. Pamiętaj, że jest to skóra gotowa w kolorze — nie nakładaj na jej powierzchnię farb, skup się wyłącznie na wykańczaniu krawędzi i mizdry. Ze względu na jej nieco większą sztywność, przy wąskich lamówkach może wymagać delikatnego ścienienia brzegów.
Do obszywania kierownic, drążków zmiany biegów i miękkich toreb polecamy cienkie skóry chromowe, na przykład skóry cielęce lub kozie o grubości 0,8–1,0 mm. Mają one bardzo drobną, elegancką fakturę lica, są bardzo plastyczne i odporne na codzienne tarcie. Ich elastyczność wybacza wiele błędów przy naciąganiu materiału na skomplikowanych bryłach, co czyni je bardzo dobrym wyborem dla osób uczących się technik tapicerskich i kaletniczych.
Powiązane
Aby poszerzyć swoją wiedzę o pracy z cienkimi materiałami i wykańczaniu krawędzi, sprawdź nasze inne materiały:
- Słowniczek kaletnika: Grubość skóry i jej znaczenie
- Jak poprawnie używać wybijaków ściegowych na zaokrągleniach
